امروز سه شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۹
  • sheralbusiness.com
    مرکز دائم صادرات و سرمایه گذاری

آسیب شناسی دیپلماسی اقتصادی در روابط با همسایگان

آسیب شناسی دیپلماسی اقتصادی در روابط با همسایگان

5٫0 rating based on 1,234 ratings

بر اساس چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در ۱۴۰۴ ایران جایگاه نخست در منطقه را در حوزه های اقتصادی و علم و فن آوری دارا خواهد بود. در تحلیل چشم انداز فوق می توان ادعا نمود که احتمالا کشورمان خواهد توانست در بخش علم و فن آوری به اهداف پیش بینی شده دست یابد اما در حوزه اقتصادی این موضوع با چالش های فراوانی رو به رو است.

با فاصله موجود در خصوص شاخص های اقتصادی با کشورهای پیشرو در منطقه در تولید ناخالص داخلی که نزدیک به ۳۰۰ میلیارد دلار برآورد می شود با فرض محال اگر رشد کشورهای منطقه را صفر در نظر بگیریم، سالانه باید بتوانیم حداقل ۴۰ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی خود بیافزاییم تا بتوانیم در ۷ سال آینده یعنی در سال ۱۴۰۴ رتبه اول منطقه در حوزه اقتصادی را نیز از آن خود نماییم.

بخش عمده ای از رشد تولید ناخالص داخلی ما در کشور منوط به دیپلماسی اقتصادی و استراتژی جامع در روابط با نزدیک ترین بازارها از جمله همسایگان است که می تواند نقش بازارهای بزرگی را برای صادرات محصولات و خدمات از ایران ایفاء نمایند.

همسایگان ما یکی از جذاب ترین بازارهای دنیا را تشکیل می دهند و حجم واردات ۱۵ کشور همسایه ایران به بیش از ۱۳۰۰ میلیارد دلار درسال بالغ می گردد، ولی متاسفانه شرکت های ایرانی از این بازار بزرگ سهم قابل توجهی (کمتر از یک و نیم درصد) در اختیار ندارند.  این در حالی است که رقبای ما در تلاش هستند تا با شگردهای متفاوت و استفاده از غفلت بخش خصوصی و دولتی ما، فرصت های بزرگ منطقه ما را تبدیل به ثروت و نهایتا اشتغال برای بنگاه های کشورهای متبوع خود نمایند. در حالی که بسیاری از محصولات و خدمات در کشور ما می توانند جایگاه مستحکمی در بازارهای همسایه داشته باشند. 

به جرات می توان گفت در طول یک دهه گذشته علیرغم وجود فرصت های فراوان، ضعف دیپلماسی اقتصادی راهبردی با همسایگان باعث از دست رفتن فرصت هایی شده است که می توانست ایران را به جایگاه مناسب در سال ۱۴۰۴ نزدیک نماید.

در بررسی های انجام شده مهمترین دلایل عدم شکل گیری دیپلماسی اقتصادی راهبردی با همسایگان علیرغم تلاش های وزارت امور خارجه، نگاه محوری سازمان های توسعه ای از جمله سازمان توسعه تجارت و نیز سازمان سرمایه گذاری در ایران به اروپا و همچنین عدم برخورداری از یک الگوی مناسب برای توسعه روابط با همسایگان است که باعث شده این فرصت های گرانبها تبدیل به تهدیدات فراوانی شود که به مرور شاهد نتایج نامطلوب و گاها خطرناک این نگاه خواهیم بود.

در طول ۱۰ سال گذشته کشوری مانند ترکیه که یکی از رقبای اصلی ایران در چشم انداز ۱۴۰۴ در نظر گرفته شده ، توانسته با استفاده از غفلت مدیران دولتی بیش از ۶۰ میلیارد فقط به همسایه شمال شرقی ایران خدمات فنی و مهندسی و بیش از ۳۰ میلیارد دلار کالا صادر نماید.

همین کشور در ۱۰ سال گذشته بیش از ۴۰ میلیارد دلار کالا به فدراسیون روسیه صادر نموده است و اکنون پروژه های بسیار زیادی در فدراسیون روسیه توسط شرکت های ترک در حال انجام است، بدیهی است این ارقام در کشورهایی مانند عراق، افغانستان و عمان نیز از وضعیت بدتری برخوردار است.

کشورهای پیشرو در دنیا توانسته اند از طریق ارتباط با همسایگان منافع اقتصادی فراوانی را به دست آورند، طبیعی است که فاصله نزدیک با همسایگان و اشتراکات فرهنگی و سیاسی می تواند تاثیر بسزایی در توسعه روابط داشته باشد.

به عنوان مثالی دیگر، میزان واردات کشورهای آس آن در سال ۲۰۱۶ نزدیک به ۱۱۰۰ میلیارد دلار بوده و صادرات کشور مالزی به این ۱۱ کشور بالغ بر ۶۰ میلیارد دلار بوده است، این در حالی است که سازمان توسعه تجارت خارجی مالزی حدودا دارای ۲۰۰ نفر پرسنل بوده و با ۱۰ دفتر منطقه ای در کشورهای مختلف به منظور توسعه بازار شرکت های مالزیایی و تنها با در اختیار داشتن بودجه ای معادل ۱۷۴ میلیارد تومان در سال بیش از ۱۹۵ میلیارد تومان صادرات کالا و خدمات دارد که از این رقم ۶۰ میلیارد دلار آن مربوط به صادرات به همسایگان است. 

یکی از کلیدی ترین سازمان ها در ایجاد برنامه های توسعه ای خصوصا در حوزه توسعه صادرات، سازمان های توسعه تجارت محسوب می شوند و این سازمان ها نقشی به مانند قلبی تپنده در توسعه صادرات کشورها را ایفاء می نمایند.

سازمان توسعه تجارت در ایران باید پیشنهاد دهنده استراتژی جهت تنظیم دیپلماسی اقصادی با همسایگان با استفاده از الگوهای نوین باشد، امروز سازمان های توسعه تجارت در دنیا با استفاده از اطلاعات دقیق بازارها و رقبا، تدوین برنامه های استراتژیک و شناسایی دقیق نیازهای بازارهای هدف از طریق مطالعات بازار با روش های صحیح و پیش بینی نیازهای آتی آنها و بهره گیری از مدیران توانمند و همچنین ابزارهای نوین توانسته اند، تاثیر فراوانی بر توسعه صادرات محصولات و خدمات کشورشان داشته باشند.

موضوع توسعه صادرات در کشور ما خصوصا در کشورهای همسایه از سه معضل که شامل ضعف سازمان توسعه تجارت در بی برنامگی توسعه روابط با همسایگان و نگاه محوری این سازمان به توسعه روابط با اروپا، عدم توجه به موضوع دیپلماسی اقتصادی در روابط با همسایگان  و نیز ضعف آماده سازی بنگاه های ایرانی برای حضور در این بازارهای ارزشمند برخوردار است.

توسعه صادرات، نیازمند تمرکز بر توانمندیهای داخل و نگاهی برون گرا و توجه جدی به بازارهای هدف و قرارگیری در ساختار آن بازارها همراه با الزاماتی از جنس فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و فنی است.

علیرغم تلاش های وزارت امور اقتصاد و دارایی به عنوان ریاست کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و کشورهایی از جمله فدراسیون روسیه و نیز کشورهای عضو پیمان اورآسیا، اما پروتکل های سازمان توسعه تجارت همچنان مانع از توسعه روابط با این منطقه مهم شده است و به نظر می رسد این فرصت گرانبها مانند سایر فرصت های بر باد رفته در کشورهای همسایه، حاصلی جز یاس برای ما نداشته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی سایت