اعمال تعرفه بر صادرات محصولات کشاورزی، راحت ترین تصمیم با بیشترین حجم خسارت

علیرضا شیرمحمدی فرد- رئیس هیات مدیره مرکز دائم صادرات

دولت در حال اتخاذ تصمیمی است که در صورت نهایی شدن آن می توان گفت، بیشترین حجم خسارت بر صادرات بخش خصوصی کشور وارد می آید، این تصمیم بی سابقه بوده و مطمئنا تصمیم سازان از بخش تجارت بین الملل و یا صادرات در فرآیند این تصمیم گیری حضور نداشته اند.

اعمال تعرفه بر صادرات محصولات کشاورزی (جالیزی) شاید اولین اقدام در سطح دنیا باشد و برای آن سابقه ای متصور نیستیم. این در حالی است که در اکثر قریب باتفاق کشورها از جمله کشورهای توسعه یافته همچنان بخش کشاورزی مورد توجه دولت ها بوده است، آخرین مذاکرات سازمان تجارت جهانی در دوحه هم نتوانست، اثر حمایت کشورها از بخش کشاورزی خود را ممنوع نماید.

به نظر می رسد این تصمیم دولت به دلیل عدم انجام سایر تکالیف قانونی است که در برنامه های مختلف توسعه باید انجام می داده است، در حقیقت می توانیم آن را مشابه دانش آموزی تصور کنیم که به درستی تکالیف خود را در طول سال تحصیلی انجام نداده است و زحمات فراوانی را برای خانواده، مدرسه و اطرافیان خود با اخذ تصمیمات نا معقول ایجاد می کند.

این بار هم بدنه تصمیم گیری کشور، مانند آنچه در مورد نرخ سنا و نیما رخ داد، در حال ایجاد یک اشتباه دیگر است، تصمیمی که تیر خلاص خود را به صادرات محصولات کشاورزی که سهم بزرگی در اشتغال و ارزآوری دارند، خواهد زد.

صد البته محصولاتی مانند هندوانه در این مقاله مد نظر نیست، اما اعمال تعرفه بر صادرات صیفی و سبزیجات می تواند نتایج نامطلوبی به دنبال داشته باشد.

چشم انداز 1404 مقرر کرده بود که 33 هزار هکتار گلخانه در کشور داشته باشیم، اما باید دید از این حجم چقدر از آن عملیاتی شده است و دلیل عملیاتی نشدن آن چیست؟ در متن برنامه ششم توسعه آمده است:

د) ارائه حمایت‌های لازم برای توسعه گلخانه‌ها و انتقال کشت محصولاتی که قابلیت انتقال از فضای باز به گلخانه را دارند و اعمال محدودیت ویا ممنوعیت کشت این محصولات حسب مورد با توجه به ظرفیت‌های ایجاد شده گلخانه‌ای

اگر آمار و ارقام وزارت کشاورزی صحیح باشد، تاکنون 23 هزار هکتار گلخانه ایجاد شده است، و تا برنامه 1404 که تنها سه سال باقی مانده، لازم است 10 هزار هکتار گلخانه جدید ایجاد شود.

به نظر می رسد اعمال تعرفه، راهی میانبر است برای دولت تا از زیر فشار کمبود آب رهایی یابد و در حقیقت تنها راحت ترین راه با بیشترین خسارت را انتخاب کرده است.

این در حالی است که اگر دولت در برنامه های مختلف تکالیف خود را انجام داده بود، امروز شاهد این وضعیت و اتخاذ یک تصمیم خسارت بار نبودیم. لذا توصیه می گردد به جهت جلوگیری از این خسارت بزرگ، سریعا توسعه گلخانه های کشور در دستور کار قرار گیرد و با استفاده از دانش بومی و توسعه فرصت های سرمایه گذاری از این فرصت به نفع کشور استفاده شود.

استفاده از فن آوری ها نوین در تولید در فضای بسته، استفاده از محصولات معدنی خاص در کاهش مصرف آب، بهینه سازی گلخانه های موجود و … از جمله اقدامات سختی است که مطمئنا اجرای آن نیازمند جسارت و مدیریت خواهد بود.